حسين قلى خان نظام السلطنه مافى

64

خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )

نوشته است . الان هم اين نوشتهء شاهزاده و تصديق مرحوم وزير ، در نوشتجات من موجود است . از قضاى اتفاقيه ، در همان سال هشتاد و هشت در تهران بلاى قحط بالا گرفت و به ملاك براى خبازخانه جنس تحميل كردند . محب على خان هم به ميرزا تقى پريشان مقروض بود و از طرفى هم از او مطالبهء جنس مىشد . محب على خان به ناچار هردو قريه را به برادرم كه در غيبت من وكيل امورات شاهزاده بود ، به هيجده هزار تومان فروخت . او هم قرارداد كه قباله را به اسم ميرزا تقى پريشان بنويسند . ميرزا تقى هم خريد و عريضه‌اى به شاهزاده نوشت . شاهزاده در جواب اظهار رضايت و تمجيد كرد و نوشت كه من سند بسپارم و قباله را ميرزا تقى خان به من انتقال دهد . ميرزا تقى سند گرفت و قباله را انتقال داد ، ولى قباله را به منزلهء رهن نگهداشت . شاهزاده در آمدن از خراسان ، مىخواست اظهار بىپولى و استيصال بكند و گفت ، حالا پول ندارم ؛ در مراجعت از فرنگستان عوض قيمت آنجا ، جواهر و شال مىدهم . وقتى كه با حاجى سيف الدوله و اجزاء از گيلان مراجعت كرديم ، رفتيم به تماشاى حسين آباد و شهرآباد . حاجى ميرزا محمود به محمد حسن خان گفت ، پانصد تومان به حاجى سيف الدوله و من بده كه تصديق اين معامله را بكنيم و با ميرزا تقى هم قرار ايصال وجه او را بدهيم و قباله را بگيريم . محمد حسن خان جواب داد ، ميرزا تقى به موجب نوشته‌اى به خط و مهر حاجى ملا على كه شاهزاده آن را به حسين قلى خان داده است ، اگر در چهل يا پنجاه هزار تومان هم خريده بود ، حسام السلطنه بايد وجه را مىداد . بعد از آن هم كه آنجا را خريديم به هيجده هزار تومان ، شاهزاده از خراسان امضاء و اظهار امتنان به خط خودش نوشته است . حال اگر ملك را نمىخواهند ، خود دانند با ميرزا تقى . او عوض طلب خريده است . اين مسئله مسكوت ماند تا شاه از فرنگستان برگشت و آن اسباب شورش و بلواى عام را معتمد الدوله فراهم آورد و شاه را مجبور به عزل ميرزا حسين خان صدر اعظم كردند و خود شاهزادگان چندى مقتدر و فعال ما يشاء شدند « 10 » . حسام السلطنه فرصتى به‌دست آورد و براى اعمال اغراض خود ، عنوان نخواستن حسين آباد و شهرآباد را آغاز كرد كه ، من در حالتىكه آن‌قدر در خراسان به حسين خان شاهسون جريمه دادم و در سفر فرنگستان پانزده هزار تومان خرج كرده‌ام ، ديگر پول ندارم ؛ ملك را خودتان ضبط كنيد و پول ميرزا تقى را بدهيد . من جواب عرض كردم ، جائى كه شما در پنجاه هزار تومان ضرر خراسان و جزئى مخارج فرنگستان استطاعت خريدارى ملك نداشته باشيد ، من كه بنا به ميل شما مبلغ بيست هزار تومان در عمل اصفهان از بابت قرض ميرزا

--> ( 10 ) - ميرزا حسين خان سپهسالار با قدرت تمام صدارت خويش را آغاز كرد . وى بر آن بود كه قدرت دولت را متمركز كرده و از پى اصلاحات برآيد . اقدامات او با مخالفت عدهء كثيرى از علما و شاهزادگان مواجه شد . اعطاى امتياز رويتر به يكى از اتباع انگليس ، موجب عناد روسيه با ميرزا حسين خان شد . در بازگشت شاه از سفر اول فرنگستان ، در تهران مخالفت با سپهسالار چندان اوج گرفت كه شاه وى را در رشت گذاشت و خود به پايتخت آمد . بعدها كه زمينه‌اى براى مراجعت وى فراهم آمد به تهران بازگشت و مشاغلى چون وزارت جنگ و خارجه را عهده‌دار شد . ولى ، ديگر به مقام صدارت دست نيافت .